Kto się uczy według której podstawy
W roku szkolnym 2026/2027 sprawa wygląda tak:
| Klasa | Podstawa | Akt prawny |
|---|---|---|
| 1 | nowa („Kompas Jutra”) | rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 378 |
| 2 i 3 | stara | rozporządzenie MEN z 14 lutego 2017 r., Dz.U. 2017 poz. 356, ze zmianami (w tym „odchudzenie” z 28 czerwca 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 996) |
| 4 | nowa („Kompas Jutra”) | Dz.U. 2026 poz. 378 |
| 5 | stara | Dz.U. 2017 poz. 356 ze zmianami |
Nowe rozporządzenie ogłoszono 20 marca 2026 r. Jego przepisy końcowe mówią, że nową podstawę stosuje się od roku szkolnego 2026/2027 w klasach 1 i 4, a w kolejnych latach w kolejnych klasach. Wynika z tego prosty harmonogram: w 2027/2028 dochodzą klasy 2 i 5, w 2028/2029 klasy 3 i 6. Przez trzy lata w jednej szkole, a często w jednej rodzinie, obowiązują dwie podstawy jednocześnie.
Jeśli masz dwoje dzieci, na przykład w klasie 1 i w klasie 3, to formalnie uczą się według dwóch różnych dokumentów. W praktyce różnice w klasach 1-3 są mniejsze, niż sugerują nagłówki, bo oba teksty opisują tę samą edukację wczesnoszkolną.
Ważna rzecz, którą podstawy mówią wprost
Obie podstawy dla klas 1-3 opisują wymagania na koniec klasy 3, nie po każdej klasie osobno. Podobnie w klasach 4-6: wymagania są podane łącznie dla trzech lat. Podział na „co w klasie 1, co w klasie 2” robią programy nauczania i podręczniki, a nie rozporządzenie. Dlatego dwie szkoły mogą wprowadzać tabliczkę mnożenia w różnych momentach i obie są w porządku.
W aleZabie podział na klasy jest naszym podziałem redakcyjnym, zgodnym z typową kolejnością w programach: liczenie do 20 w klasie 1, do 100 i tabliczka mnożenia w klasie 2, do 1000 i miary w klasie 3. Piszemy o tym otwarcie na stronie źródła i metodologia.
Co różni obie podstawy w klasach 1-3
Wspólna część jest bardzo duża: liczenie, cztery działania, tabliczka mnożenia, równania z okienkiem, figury, jednostki, zegar, pieniądze, głoski i litery, ortografia wyrazów częstych, rodzaje zdań, czytanie ze zrozumieniem, bardzo proste zwroty po angielsku. Nowa podstawa w kilku miejscach idzie dalej.
Matematyka
- Liczby: stara podstawa mówi o zapisie liczb do 1000 i wybranych do miliona (II.2.2), nowa o liczbach co najmniej do 10 000 (5.1a).
- Ułamki: stara zna połowę i ćwierć (II.6.2), nowa dodaje ułamki o liczniku 1: 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, 1/8 (5.1p).
- Termometr: stara wymaga odczytu temperatury (II.6.5), nowa także odczytów ujemnych i różnic temperatur przez 0 °C (5.2b).
- Nowe w 2026: liczby parzyste i nieparzyste, bryły (prostopadłościan, sześcian, kula, walec), linie równoległe i prostopadłe, dane w tabelach i diagramach słupkowych, mnożenie liczb dwucyfrowych przez 2, 3, 5 i 10 (stara: tylko przez 2), a także „moduł ekonomiczno-finansowy”: kieszonkowe, oszczędzanie, odczyt cen.
Polski
Nowa podstawa dopisuje do zdań oznajmujących, pytających i rozkazujących także wykrzyknikowe (3g), wymienia metaforę obok porównania i epitetu (2n), a wśród form użytkowych pojawia się e-mail i pamiętnik (1k, 2i). Stara podstawa z kolei podaje konkret, którego w nowej nie ma: opowiadanie z 6-10 zdań (I.4.2) i porządek alfabetyczny według pierwszej i drugiej litery (I.4.6).
Angielski
Obie podstawy mówią o „bardzo prostych” wypowiedziach według wzoru. Nowa dodaje rozpoznawanie i nazywanie liter alfabetu (3a) oraz wypełnianie bardzo prostego formularza z danymi osobowymi (2f). Żadna nie wymaga terminów gramatycznych.
Co różni obie podstawy w klasach 4-6
Tu też trzon jest wspólny: liczby naturalne i rzymskie do 3000, działania pisemne, podzielność, ułamki zwykłe i dziesiętne, proste procenty, kąty, pola figur, bryły, skala, prędkość, średnia arytmetyczna. Różnice, które da się wskazać w tekście:
- Nowa podstawa mówi wprost o kalkulatorze „w zadaniach, w których obliczenia są złożone, a ich wykonywanie nie jest głównym celem” (1.38) i wymienia rozumienie dzielenia jako podziału i mieszczenia (1.11).
- Nowa dodaje kąty wklęsłe i wypukłe oraz odpowiadające i naprzemianległe (4.2, 4.4), wysokości w trójkącie, równoległoboku i trapezie (4.13) i układ współrzędnych (4.16).
- Nowa ma moduł ekonomiczno-finansowy: cena jednostkowa, opłacalność rabatu i promocji (1.35), budżet i wymiana walut (2.13), porównywanie paragonów (5.1).
- Stara wymienia wprost wartość bezwzględną (III.3); nowa mówi o odległości dwóch liczb całkowitych na osi (1.16).
- Stara podaje przykłady granic trudności, na przykład NWD(600, 72) (II.13); nowa ogranicza NWD i NWW do liczb jedno- i dwucyfrowych (1.6).
Co z tym zrobić w domu
Nie trzeba niczego robić „na zapas”. Dziecko w klasie 2 lub 3 nie ma obowiązku znać liczb do 10 000 ani ułamka 1/8, a nauczyciel nie będzie tego wymagał. Dziecko w klasie 1 zacznie te treści dopiero wtedy, gdy przewiduje je program, czyli najczęściej w klasie 3.
W aleZabie zadania dla klas 1-3 są pisane tak, żeby były poprawne w obu podstawach, a treści obecne tylko w nowej są oznaczone jako rozszerzenie dla klasy 3. Każde zadanie w misjach ma odsyłacz do konkretnego punktu wymagań, więc w razie wątpliwości można sprawdzić, skąd się wzięło. Jeśli chcesz zobaczyć, co dziecko robi na co dzień, zacznij od strony dla rodziców.